Kvantitativna analiza proizvoda sa zaštićenim oznakama porijekla: prostorna, vremenska i strukturna perspektiva

Apstrakt

 Uvod: U Evropskoj uniji i drugim razvijenim tržištima sistemi zaštite porijekla poljoprivrednih proizvoda su široko zastupljeni u praksi, dok se na prostoru Zapadnog Balkana ovakav koncept nalazi još uvijek u ranoj fazi razvoja. Zaštićene oznake porijekla služe kao pravni i tržišni mehanizam kojim se naglašavaju posebne karakteristike proizvoda koje su neraskidivo povezane sa geografskim područjem iz kojeg potiču, uključujući tradiciju, znanje i prirodne uslove tog regiona.

  Cilj: Primarni cilj ovog istraživanja je kvantitativna analiza proizvoda sa zaštićenim oznakama porijekla u Evropi prema godinama, državama i kategorijama.

 
 Materijal i metode: Podaci korišteni u istraživanju su preuzeti sa stranice eAmbrosia, koja predstavlja onlajn bazu podataka poljoprivredno-prehrambenih proizvoda, vina i jakih alkoholnih pića koji su registrovani i zaštićeni širom svijeta i omogućava direktan pristup informacijama o svim registrovanim geografskim oznakama, uključujući pravne akte o zaštiti i specifikacije proizvoda. Podaci su analizirani radi identifikovanja obrazaca, regionalnih razlika i potencijalnog rasta interesa za geografske oznake, koristeći deskriptivne statističke metode.

 Rezultati: Rezultati ukazuju na značajne razlike među državama, sa naglašenim prisustvom određenih kategorija u pojedinim regijama. Dominantne godine u posmatranom periodu istraživanja po broju novoregistrovanih proizvoda su 1996. godina za obje grupe zaštićenih oznaka porijekla, kao i 2021. godina za zaštićene oznake geografskog porijekla. Države sa najvećim brojem zaštićenih proizvoda su Italija, Francuska i Španija za obje grupe zaštićenih oznaka porijekla. Ova dominacija navedenih mediteranskih država može se objasniti njihovom bogatom tradicijom proizvodnje specifičnih regionalnih proizvoda i dugogodišnjom kulturom zaštite lokalnih prehrambenih specijaliteta. Najzastupljenije kategorije proizvoda koje su zaštićene oznakama su sirevi (Zaštićena oznaka 
porijekla) te voće, povrće i žitarice – svježe i prerađene (Zaštićena oznaka geografskog porijekla).

 Zaključak: Ova analiza pruža osnovu za dalje istraživanje uticaja geografske zaštite na ekonomski razvoj, promociju kulturne baštine i očuvanje tradicionalne proizvodnje